آخرین وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا؛ دیپلماسی و مقاومت تهران در برابر زیادهخواهی واشنگتن
ترکیب دیپلماسی و مقاومت ایران در نهایت به مذاکره با آمریکا برای پایان دادن به جنگ منجر شد. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، شب گذشته در یک گفتوگوی تلویزیونی از نزدیکی ایران و آمریکا به تفاهم برای خاتمه جنگ خبر داد و اظهار داشت: ما بیشتر از همیشه به تفاهم نزدیک هستیم و ممکن است این اتفاق در یکی دو روز آینده بیفتد.
این تفاهم برای پایان جنگ پس از میانجیگری پاکستان به منظور آتشبس در ۱۹ فروردین مورد مذاکره قرار گرفت. تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز شد و رژیم صهیونیستی در ژوئن ۲۰۲۵ با حمایت مستقیم آمریکا، مراکز هستهای صلحآمیز ایران را هدف قرار داد. این تجاوز نظامی به عنوان نقض حاکمیت و حقوق بینالملل از سوی کارشناسان و نهادهای بینالمللی محکوم شد.
ایران همواره بر این نکته تأکید کرده که سیاست خارجیاش بر دو پایه دیپلماسی و مقاومت استوار است. مقامهای ایرانی، از جمله رهبر شهید انقلاب، بارها اعلام کردهاند که ایران هرگز جنگطلب نیست، اما در برابر تجاوز تسلیم نخواهد شد. این رویکرد به معنای دفاع مشروع و تقویت توان موشکی و پهپادی است. ایران پس از حملات اولیه، با پاسخهای متناسب نشان داد که هزینه تجاوز را افزایش خواهد داد.
تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران تأثیرات منفی گستردهای بر اقتصاد و بازارهای جهانی داشته است؛ از جمله اختلال در تجارت جهانی نفت از طریق تنگه هرمز که حدود یکپنجم نفت جهان را حمل میکند، افزایش قیمت انرژی و تلفات غیرنظامی. ایران با تأکید بر اینکه مقاومت مانع از تسلیم شدن در برابر فشارها شده، توانسته طرف مقابل را به سمت میز مذاکره با جدیت بیشتری سوق دهد. این تفاهم نتیجه استمرار ترکیب مقاومت و دیپلماسی تهران است و ایران آن را پیروزی دیپلماسی مقاومت میداند.
در ساعات اخیر، علاوه بر طرفین ایرانی و آمریکایی، بازیگران مختلفی نیز موضعگیریهایی درباره این تفاهم داشتهاند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در ساعات اولیه انتشار خبر توافق ایران و آمریکا اعلام کرد که توافق قریبالوقوع نیست و گمانهزنیها رسانهای است. وی تأکید کرد که هیچ توافقی نهایی نشده و ادعاها درباره زمان و مکان امضا صرفاً گمانهزنی رسانهای است.
عراقچی در جدیدترین موضعگیری خود در ساعات پایانی جمعه، ۲۲ خرداد ۱۴۰۵، اعلام کرد که تفاهم پیشنهادی آمریکا میتواند جنگ را در همه جبههها پایان دهد و این تفاهم هرگز به این اندازه نزدیک نبوده است. وزیر امور خارجه از رسانهها خواست تا زمان نهایی شدن توافق، از گمانهزنی در مورد محتوای آن خودداری کنند و ایران در زمان مناسب، تمام جزئیات را با مردم به اشتراک خواهد گذاشت.
بقایی در پی این موضعگیری عراقچی، تصریح کرد که برای رسیدن به یک نتیجه قطعی و نهایی، باید در بخشهای تصمیمگیر به توافق برسیم و این روند منطقی است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیات مذاکرهکننده ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که باید به تعهداتی که داده شده عمل شود، بدون هیچ اما و اگر و بهانهای.
در عین حال، مقامهای ایرانی بر این نکته تأکید دارند که پیشرفتهایی حاصل شده، اما تصمیم نهایی نیازمند بررسی توسط مراجع ذیربط نظام است. برخی تحلیلگران ایرانی نیز این تفاهم را گامی مثبت برای آزادسازی داراییهای مسدودشده و بازگشایی تجارت نفت میدانند، مشروط به اینکه آمریکا به تعهدات خود عمل کند.
دولت آمریکا نیز در این زمینه موضعگیریهایی داشته است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها اعلام کرده که توافق «تقریباً نهایی» است و جنگ با ایران عملاً پایان یافته است. وی همچنین بیان کرد که اسناد در شکل نهایی هستند و امضا ممکن است در روزهای آتی انجام شود.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، بهعنوان کشور میانجی مذاکرات، روز جمعه اعلام کرد که متن نهایی توافق صلح بین ایران و آمریکا آماده است و پاکستان از نزدیک با آمریکا و ایران برای نهایی کردن مراحل همکاری میکند. کشورهای قطر، عربستان، اردن، مصر و ترکیه نیز از روند مذاکرات صلح بین آمریکا و ایران حمایت کردهاند.
توافق اخیر در صورت نهایی شدن، میتواند گامی به سوی کاهش تنش باشد، اما موفقیت آن بیش از هر چیز به پایبندی آمریکا به تعهدهایش بستگی دارد. ثبات منطقه نیازمند احترام متقابل به حاکمیت و منافع مشروع هر کشور است.
