به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، هاجر اشرافی، متخصص فارماسیوتیکس، با اشاره به اینکه کلاژن بهعنوان مهمترین پروتئین ساختاری بدن انسان شناخته میشود و بخش عمدهای از پوست، استخوانها، غضروفها، تاندونها و رباطها را تشکیل میدهد، اظهار داشت: تولید طبیعی کلاژن از حدود دهه سوم زندگی به تدریج کاهش مییابد و عواملی چون افزایش سن، قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید، مصرف دخانیات، تغذیه نامناسب و استرس مزمن این روند را تسریع میکنند.
وی ادامه داد: مکملهای کلاژن معمولاً شامل کلاژن هیدرولیزشده (پپتیدهای کلاژن) هستند. در این فرآیند، مولکولهای بزرگ کلاژن به قطعات کوچکتر (معمولاً ۲-۵ کیلودالتون) تبدیل میشوند تا جذب آنها در دستگاه گوارش آسانتر گردد. پس از جذب، این پپتیدها یا به اسیدهای آمینه تجزیه میشوند یا بهعنوان سیگنالدهنده در سنتز پروتئینهای بدن (از جمله کلاژن جدید) عمل میکنند.
اشرافی گفت: بررسیهای علمی نشان میدهد که مصرف منظم کلاژن هیدرولیزشده در برخی افراد میتواند به بهبود رطوبت پوست، افزایش الاستیسیته و کاهش نسبی عمق چینوچروکهای ظریف کمک کند. با این حال، این اثرات معمولاً تدریجی، محدود و متغیر هستند و در مطالعات با کیفیت بالاتر و بدون حمایت مستقیم صنعت، گاهی ضعیفتر گزارش شدهاند. مصرف کلاژن نمیتواند جایگزین مراقبتهای پایه پوستی یا درمانهای پزشکی شود.
وی یکی از باورهای نادرست رایج در این زمینه را این مسئله عنوان کرد که مصرف کلاژن بهتنهایی میتواند از پیری پوست جلوگیری کند و افزود: در حالی که عوامل متعددی در سلامت پوست تأثیرگذار هستند. استفاده روزانه از ضدآفتاب، دریافت کافی پروتئین از رژیم غذایی، مصرف میوه و سبزیجات، خواب کافی و پرهیز از سیگار تأثیر بهمراتب بیشتری بر حفظ سلامت و جوانی پوست دارند.
اشرافی در خصوص ریزش مو نیز بیان کرد که شواهد علمی کافی برای توصیه کلاژن بهعنوان درمان اصلی یا مؤثر وجود ندارد. هرچند برخی مطالعات کوچک بهبود کیفیت یا ضخامت مو را گزارش کردهاند، اما ریزش مو علل متنوعی (کمبودهای تغذیهای، اختلالات هورمونی، ژنتیک، استرس و بیماریها) دارد و تشخیص و درمان علت اصلی بسیار مهمتر از مصرف خودسرانه مکمل است.
وی افزود: در زمینه سلامت مفاصل، برخی مطالعات و متاآنالیزها از کاهش درد و بهبود عملکرد مفاصل در موارد استئوآرتریت خفیف تا متوسط (بهویژه زانو) حمایت کردهاند، اما کلاژن نمیتواند جایگزین درمانهای استاندارد پزشکی، فیزیوتراپی یا داروهای تجویزی پزشک باشد.
اشرافی به نکات مهمی در مصرف کلاژن اشاره کرد و افزود: بهتر است فقط از محصولات معتبر، دارای مجوز وزارت بهداشت و با برچسب مشخص (منبع کلاژن، دوز و تاریخ انقضا) استفاده شود. افرادی که به پروتئینهای دریایی (ماهی، میگو) یا منابع حیوانی (گاو، مرغ) حساسیت دارند، باید ترکیبات محصول را با دقت مطالعه کنند یا از انواع گیاهی/آلترناتیو استفاده نمایند.
وی ادامه داد: مصرف خودسرانه و طولانیمدت بدون مشورت با پزشک یا داروساز توصیه نمیشود، بهویژه در افراد مبتلا به بیماریهای خاص یا کسانی که داروهای دیگر مصرف میکنند. اشرافی در پایان خاطرنشان کرد: کلاژن را میتوان یکی از مکملهای نسبتاً ایمن و پرکاربرد در حوزه سلامت پوست دانست که در برخی افراد بهخصوص بالای ۳۰ سال با پوست خشک ممکن است فواید نسبی داشته باشد. اما نباید آن را بهعنوان «معجزه جوانی» یا درمان قطعی مشکلات پوستی، مویی یا مفصلی در نظر گرفت. تصمیمگیری آگاهانه، مشورت با متخصص و رعایت اصول سبک زندگی سالم، همچنان مؤثرترین راه برای حفظ سلامت پوست و بدن هستند.
