به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، موضوع کاهش مصرف پلاستیک در ایران مسألهای جدید نیست، اما در مواقعی خاص مانند افزایش فشار بر صنایع پتروشیمی، مشکلات پسماند و افزایش استفاده از ظروف یکبارمصرف، دوباره به کانون توجهات بازمیگردد. در حال حاضر، هشدارها درباره مدیریت مصرف و کمبود برخی مواد و محصولات پلیمری به دلیل آسیب به بخشی از ظرفیت تولید پتروشیمی، این بحث را جدیتر کرده است.
سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس، اعلام کرده که در سالهای اخیر قوانینی برای ممنوعیت توزیع رایگان کیسههای پلاستیکی در فروشگاهها به تصویب رسیده، اما به دلیل عدم اراده اجرایی، این سیاستها بهطور کامل عملیاتی نشده است. او افزود که اجرای این قوانین بیشتر در حد پویشهای مقطعی باقی مانده و به یک رویه پایدار تبدیل نشده است. این شکاف میان قانون و اجرا یکی از دلایل استمرار بالای مصرف پلاستیک در کشور است.
رفیعی در توضیح نشست فراکسیون محیط زیست بیان کرده که با توجه به جنگ ۴۰ روزه و آسیبدیدگی تعدادی از واحدهای تولیدکننده محصولات پتروشیمی، ضروری است که تمهیدات ویژهای برای مدیریت مصرف داخلی در نظر گرفته شود. همچنین باید به فشارهایی که پس از حمله آمریکا به برخی زیرساختها و تأسیسات مرتبط با پتروشیمی به وجود آمده، اشاره کرد که نگرانیها درباره کمبود یا اختلال در زنجیره تأمین برخی محصولات پلیمری را افزایش داده است. در این شرایط، کاهش مصرف غیرضروری پلاستیک تنها یک توصیه محیطزیستی نیست، بلکه به یک ضرورت در مدیریت منابع تبدیل شده است.
یکی از محورهای نشست فراکسیون محیط زیست، بازنگری در الگوی مصرف محصولات پلاستیکی در قالب پویش محرم سبز بوده است. ماه محرم در ایران معمولاً با افزایش مصرف ظروف و محصولات یکبارمصرف در هیأتها و مراسم مذهبی همراه است. بنابراین، این ایام میتواند همزمان دو چهره داشته باشد: از یکسو دوره اوج مصرف پلاستیک و از سوی دیگر فرصتی برای ترویج مصرف مسئولانه و جایگزینهای کمضررتر.
رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس تأکید کرده که در کنار موضوع تولید، مدیریت پسماندهای پلاستیکی به یکی از چالشهای جدی زیستمحیطی کشور تبدیل شده است. پلاستیکهای رهاشده، بازیافتنشده یا کمارزش از نظر اقتصادی، هم به طبیعت آسیب میزنند و هم هزینه سنگینی به شهرها و نظام مدیریت پسماند تحمیل میکنند. بنابراین، مسئله پلاستیک فقط به مصرف در فروشگاه یا مراسم مذهبی محدود نمیشود، بلکه به چرخه کامل تولید، مصرف و بازیافت مربوط است.
رفیعی بیان کرده که اقتصاد چرخشی یکی از ارکان مهم شکوفایی اقتصادی در بسیاری از کشورهاست و در ایران نیز باید از الگوی مصرف صرف منابع فاصله گرفت. اقتصاد چرخشی به معنای این است که مواد و محصولات تا حد امکان دوباره وارد چرخه استفاده شوند و منابع کمتر هدر برود. اگر این رویکرد جدی گرفته شود، میتواند فشار بر تولید مواد اولیه را کاهش دهد و همچنین فرصتهای اقتصادی برای صنایع بازیافت و بخش خصوصی ایجاد کند.
برای کاهش مصرف پلاستیک، تصویب قانون به تنهایی کافی نیست. اجرای واقعی سیاستها نیازمند هماهنگی میان فروشگاهها، اصناف، نهادهای دولتی، تولیدکنندگان، شهرداریها و مصرفکنندگان است. علاوه بر این، توسعه صنایع بازیافت، مشوقهای مالیاتی، حمایت از جایگزینهای مناسب و تغییر رفتار مصرفی مردم، بخشی از زنجیرهای است که بدون آن، هر سیاستی ناقص خواهد ماند. اظهارات رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس نشان میدهد که مسئله پلاستیک در ایران دیگر فقط یک دغدغه محیطزیستی نیست؛ این موضوع اکنون به مدیریت منابع، تابآوری تولید و اصلاح الگوی مصرف نیز مرتبط است. در شرایطی که بخشی از ظرفیت تولید محصولات پلیمری تحت فشار قرار گرفته و خطر کمبود برخی اقلام مطرح است، کاهش مصرف غیرضروری پلاستیک و اجرای واقعی قوانین، بیش از پیش به یک ضرورت ملی تبدیل شده است.
