اختلال در خدمات چهار بانک بزرگ دولتی کشور در روزهای اخیر، علاوه بر ایجاد محدودیت برای مشتریان این بانکها، موجی از گمانهزنیها را در فضای مجازی به همراه داشته است. برخی کاربران ادعا کردند که این اختلال همزمان با تحولات بازار طلا و ارز رخ داده و هدف آن محدود کردن امکان جابهجایی پول و در نتیجه کنترل تقاضا در بازار بوده است؛ ادعایی که بانک مرکزی آن را «کذب محض» اعلام کرده است.
این موضوع از زمانی آغاز شد که خدمات بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات با اختلال مواجه شد و هرگونه عملیات بانکی، از جمله سرویسهای مبتنی بر کارت و انتقال وجه، برای مدتی با مشکل روبرو شد. همزمانی این اتفاق با نوسانات بازار طلا باعث شد که در شبکههای اجتماعی روایتی شکل بگیرد که بر اساس آن، اختلال در بانکها به عنوان اقدامی برنامهریزیشده برای محدود کردن جریان پول در بازار معرفی میشد.
در این روایت غیررسمی مطرح شده بود که اگر دسترسی کاربران به حسابهای بانکی و ابزارهای پرداخت محدود شود، توان خرید در بازارهایی مانند طلا و ارز نیز کاهش خواهد یافت؛ بازاری که بخش قابلتوجهی از معاملات آن از طریق کارتبهکارت، انتقال وجه و پرداختهای اینترنتی انجام میشود. به گفته مطرحکنندگان این ادعا، ایجاد اختلال در چهار بانک بزرگ میتوانست بخشی از جریان نقدینگی ورودی به این بازارها را موقتاً کاهش دهد.
این ادعا در حالی مطرح شد که چهار بانکی که دچار اختلال شدند، از نظر تعداد مشتری و حجم تراکنش، سهم قابلتوجهی در شبکه بانکی کشور دارند. بر اساس آمارهای منتشرشده از شبکه پرداخت، بانکهای بزرگ دولتی و نیمهدولتی بخش بزرگی از کارتهای بانکی فعال و تراکنشهای روزانه را در اختیار دارند و به همین دلیل هرگونه اختلال در آنها میتواند بهسرعت بر تجربه کاربران عادی و همچنین جریان پرداخت در بازارها تأثیر بگذارد.
با این حال، بانک مرکزی روایت مطرحشده در فضای مجازی را رد کرده است. این نهاد در توضیح اختلال ایجادشده اعلام کرد که مشکل بهوجودآمده در بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات ناشی از حمله سایبری به زیرساخت ارتباطی این بانکها بوده و هیچ ارتباطی با مدیریت بازار ارز و طلا ندارد.
طبق اعلام بانک مرکزی، پس از بروز این اختلال، تیمهای فنی بانکها برای بازگرداندن خدمات وارد عمل شدند و خدمات پایه مبتنی بر کارت با استفاده از روشهای جایگزین دوباره در دسترس مشتریان قرار گرفت. همچنین تأکید شده است که هیچ آسیبی به اطلاعات مشتریان در این بانکها وارد نشده است.
در ادامه این اطلاعیه، برای کاهش فشار بر مشتریان و تسهیل انجام پرداختها، تصمیماتی از جمله افزایش سقف برخی تراکنشها مانند انتقال وجه کارتی، پایا و خرید اینترنتی در نظر گرفته شده است. بانک مرکزی همچنین در واکنش مستقیم به شایعات منتشرشده تأکید کرده است که ادعای ایجاد اختلال در سامانههای بانکی با هدف کنترل بازار ارز و طلا کاملاً بیاساس است و منشأ آن گمانهزنیها و تحلیلهای غیرمستند در فضای مجازی است.
