مریخنورد پرسویرنس ناسا به تازگی موفق به پیمودن مسافتی معادل ۴۲ کیلومتر در سیاره سرخ شده و به این ترتیب موفقیت دیگری را به کارنامه خود اضافه کرده است.
آیا تصور میکنید که میتوانید در دو ماراتن شرکت کنید و به خط پایان برسید؟ این کار برای بسیاری از افراد دشوار به نظر میرسد؛ اما مریخنورد پرسویرنس ناسا به تازگی یک ماراتن خارج از زمین را به پایان رسانده است. طبق اطلاعات تیم مأموریت پرسویرنس، این مریخنورد از زمان فرود در فوریه ۲۰۲۱، مسیری بیش از ۴۲٫۲ کیلومتر را در سطح مریخ پیموده است. تنها کاوشگری که توانسته یک ماراتن را در سیاره سرخ به پایان برساند، مریخنورد آپورچونیتی است که در سال ۲۰۱۵ و پس از گذشت بیش از ۱۱ سال چنین مسافتی را طی کرد. این موضوع نشاندهنده پیشرفت پرسویرنس نسبت به پیشینیان خود است.
اما پرسویرنس تنها در حال گشتوگذار بیهدف در مریخ نبوده است. این مریخنورد در طول پنج سال گذشته با هدف درک بهتر تاریخ سیاره و کشف نشانههایی از حیات باستانی، به بررسی دلتای رودخانهی دهانه یزرو پرداخته است. در این سفر شگفتانگیز، تکمیل مسیر ماراتن تنها یکی از رکوردهای این مریخنورد به شمار میآید.
آپورچونیتی در سال ۲۰۰۴ بر روی مریخ فرود آمد و تا پایان مأموریتش در سال ۲۰۱۹، مجموعاً ۴۵٫۱۶ کیلومتر حرکت کرد. پرسویرنس به راحتی میتواند این رکورد را بشکند و با توجه به روند حرکتی قبلی، احتمالاً همین امسال به این موفقیت دست خواهد یافت؛ اما زمان دقیق آن بستگی به یافتههای دانشمندان مأموریت و مقاصد بعدی مریخنورد دارد.
مارک مایمون، مهندس ارشد جابهجایی و راننده باسابقه مریخنوردها در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، به آیافالساینس گفت: «این تیم علمی است که تصمیم میگیرد مریخنورد زمانش را چگونه صرف کند. اگر هدف فقط پیمودن چند کیلومتر به سرعت بود، میتوانستیم این کار را ظرف چند هفته انجام دهیم.»
مایمون توضیح داد: «اما به احتمال زیاد ما به جای صرفاً رانندگی، با استفاده از حسگرهای متعدد مریخنورد به ارزیابیهای علمی ادامه خواهیم داد؛ بنابراین احتمالاً مدتی طول میکشد تا رکورد آپورچونیتی را پشت سر بگذاریم.»
پرسویرنس به گونهای طراحی شده است که میتواند روزانه حدود ۲۰۰ متر حرکت کند؛ اما توانایی بیشتری نیز دارد. این مریخنورد تنها یک سال پس از آغاز مأموریت، در جریان برنامه «کارزار حرکت سریع پرسویرنس» در طول ۲۴ روز، مسافتی معادل پنج کیلومتر را پیمود. همچنین در سال ۲۰۲۵ رکورد طولانیترین حرکت روزانه را شکست و در ۱۹ ژوئن (در ۱۵۴۰مین روز مریخی مأموریت) مسافت ۴۱۱٫۷ متر را طی کرد. راز این موفقیت، توانایی مریخنورد در رانندگی خودکار است.
مایمون میگوید: «مریخنوردها در بیشتر ۲۹ سال گذشته به طور فعال در حال کاوش مریخ بودهاند. اما به تازگی به لطف نرمافزار و سختافزار رانندگی خودکار، پرسویرنس توانسته با سرعتی نزدیک به حداکثر توان مکانیکی خود به صورت مستقل حرکت کند.»
در حالی که مهندسان ناسا هر روز مسیر حرکت و فعالیتهای علمی مریخنورد را تعیین میکنند، وقتی حرکت آغاز میشود، مریخنورد تقریباً به صورت مستقل عمل میکند و برای عبور از موانع غیرمنتظره به سیستمهای خودکارش تکیه دارد. مریخنوردهای قبلی تا حدی چنین قابلیتی داشتند، اما نمیتوانستند مانند پرسویرنس از مدتها قبل مسیر را پیشبینی کنند. آنها معمولاً مجبور بودند برای عبور از سنگها، شنزارها و لبههای خطرناک بسیار آهسته حرکت کنند.
تابستان گذشته، آزمایشگاه پیشرانش جت تأیید کرد که محرکهای چرخشی (قطعاتی که چرخهای مریخنورد را میچرخانند) حداقل برای ۶۰ کیلومتر دیگر عملکرد مطلوب خواهند داشت. بنابراین این مریخنورد در مجموع میتواند با خیال راحت ۱۰۰ کیلومتر حرکت کند. تیم مأموریت در حال حاضر مشغول آزمایش ترمزها است؛ اما حتی اگر مشکلی پیش بیاید، اطمینان دارد که میتواند بر آن غلبه کند و مریخنورد را تا آستانهی تواناییهایش به پیش براند و به انجام تحقیقات علمی شگفتانگیز ادامه دهد. مایمون گفت: «ما از مأموریتهای قبلی چیزهای زیادی یاد گرفتهایم؛ از جمله اینکه چگونه حتی بعد از خرابشدن موتورهای مریخنورد هم به کار ادامه دهیم.»
مریخنورد اسپیریت یکی از درایوهای موتورش را از دست داد و مجبور شد یک چرخ خود را روی سطح مریخ بکشد؛ اما همین کشیدن چرخ، کشف سیلیکای سفید را به دنبال داشت که یکی از بهترین یافتههای علمی مأموریت بود. آپورچونیتی نیز در نهایت وقتی موتور بازویش را از دست داد، مجبور شد با بازوی بازشده به سمت جلو حرکت کند و کیوراسیتی پس از خرابشدن موتور تغذیه متهاش، ناگزیر شد روش حفاری خود را کاملاً بازطراحی کند. هر مأموریت مریخنورد مدتها پس از بروز خرابیها ادامه پیدا کرد و مهندسان انتظار دارند که همین اتفاق برای پرسویرنس نیز رخ دهد. مایمون میگوید امیدواریم تا زمانی که میتوانیم روی مریخ فعالیت، حرکت، مطالعه و نمونه جمعآوری کنیم.
