تحقیقات نشان میدهند که وابستگی به ابزارهای هوش مصنوعی میتواند تواناییهای پزشکان و مهندسان نرمافزار را تحت تأثیر قرار دهد. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، با افزایش استفاده متخصصان از این ابزارها در محیط کار، این سوال مطرح شده است که آیا مهارتهایی که آنها با تلاش بسیار به دست آوردهاند، به تدریج کاهش خواهد یافت؟ این نگرانی به یک موضوع مهم برای پزشکان، متخصصان علوم رایانه و دیگر کارکنان تبدیل شده است. به عنوان مثال، بر اساس یک نظرسنجی از کارکنان حوزه سلامت در ایالات متحده که اوایل این ماه منتشر شد، ۷۰ درصد پرستاران و ۷۷ درصد پزشکان نگران از دست دادن مهارتهای خود به دلیل وابستگی بیش از حد به سامانههای هوش مصنوعی هستند.
شواهد نشان میدهند که «مهارتزدایی» ناشی از هوش مصنوعی از هماکنون در حوزههای پزشکی، علوم رایانه و دیگر زمینهها آغاز شده است. پژوهشگران در حال بررسی راههایی هستند تا تخصصهای انسانی را در عصر هوش مصنوعی حفظ کنند. کوین کراوستون، دانشمند اطلاعات، اظهار میدارد که آگاهی از این پدیده میتواند افراد را به تفکر درباره مهارتهایی که میخواهند حفظ کنند، وادار کند و مشخص کند که کدام مهارتها را به ابزارهای هوش مصنوعی واگذار خواهند کرد.
یک مطالعه بر روی پزشکان لهستانی متخصص آندوسکوپی نشان میدهد که ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند به سرعت تواناییهای انسانی را تضعیف کنند. تمامی پزشکان شرکتکننده در این مطالعه در طول دوران کاری خود حداقل دو هزار کولونوسکوپی انجام داده بودند و به یک سامانه هوش مصنوعی دسترسی داشتند که تصاویر کولونوسکوپی را بهصورت لحظهای تحلیل کرده و ضایعات پیشسرطانی روده به نام آدنوم را شناسایی میکرد. این ابزار در برخی روزها در دسترس پزشکان بود و در برخی دیگر نبود. پس از شروع استفاده از این سامانه، عملکرد پزشکان در زمانهایی که سیستم در دسترس نبود، بهطور قابل توجهی کاهش یافت. در سه ماه پیش از معرفی ابزار هوش مصنوعی، متخصصان در ۲۸٫۴ درصد کولونوسکوپیها حداقل یک آدنوم پیدا میکردند، اما در سه ماه پس از معرفی این ابزار، نرخ شناسایی آدنوم در کولونوسکوپیهایی که بدون کمک هوش مصنوعی انجام میشد، به ۲۲٫۴ درصد کاهش یافت.
این یافتهها که در اکتبر گذشته منتشر شدند، نشان میدهند که حتی متخصصان بسیار ماهر نیز ممکن است با افزایش وابستگی به ابزارهای هوش مصنوعی، در انجام وظایف شغلی خود ضعیفتر شوند. رابرت واختر، پزشک دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو و نویسنده کتابی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر مراقبتهای سلامت، میگوید این مطالعه چنین نتیجهای را نشان میدهد. نویسندگان مطالعه همچنین بیان میکنند که قرار گرفتن مداوم در معرض چنین ابزارهایی میتواند باعث کاهش «انگیزه، تمرکز و احساس مسئولیت» پزشکان در تصمیمگیریهای شناختی بدون کمک هوش مصنوعی شود.
یوئیچی موری، پزشک و پژوهشگر دانشگاه اسلو و یکی از نویسندگان این مطالعه، میگوید برای تأیید این پدیده به پژوهشهای بیشتری نیاز است. او میافزاید که افرادی که از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند، باید آگاه باشند که در معرض خطر از دست دادن بخشی از مهارتهای خود هستند. در حال حاضر هیچ راهحل تثبیتشدهای برای مقابله با مهارتزدایی وجود ندارد و این موضوع باید در دهه آینده به یکی از داغترین موضوعات پژوهشی تبدیل شود.
برای بررسی اینکه آیا در حوزه علوم رایانه نیز مهارتها در حال از بین رفتن هستند یا خیر، پژوهشگران شرکت آنتروپیک یک آزمایش تصادفی کنترلشده طراحی کردند. در این آزمایش، از ۵۲ مهندس نرمافزار خواسته شد یک وظیفه ساده برنامهنویسی را انجام دهند. تمامی شرکتکنندگان اجازه داشتند در وب جستوجو کنند و به دستورالعملهای انجام کار دسترسی داشته باشند، اما نیمی از آنها همچنین از یک دستیار هوش مصنوعی نیز استفاده کردند. پس از پایان کار، از تمامی مهندسان خواسته شد در آزمونی شرکت کنند که میزان یادگیری آنها از انجام آن وظیفه را میسنجید. نتیجه نشان داد که افرادی که از دستیار هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، بهطور قابل توجهی عملکرد ضعیفتری داشتند. میانگین امتیاز آنها ۵۰ درصد بود، در حالی که میانگین گروهی که از هوش مصنوعی استفاده نکرده بودند به ۶۷ درصد رسید. شرکتکنندگانی که از هوش مصنوعی کمک گرفته بودند، بهویژه در پرسشهایی که نیازمند تشخیص خطاهای کد بود، عملکرد ضعیفی داشتند، که نشان میدهد آنها مفاهیم پشت کدی را که تولید کرده بودند، بهخوبی یاد نگرفته بودند.
کراوستون که درباره تأثیر ابزارهای هوش مصنوعی مولد بر یادگیری و حفظ مهارتهای برنامهنویسی پژوهش میکند، میگوید این یافتهها بهویژه برای دانشجویان و متخصصان جوان نگرانکننده هستند. او میگوید: اکنون با شکاف بسیار عجیبی میان عملکرد و یادگیری مواجه هستیم. افراد میتوانند در سطح نسبتاً بالایی کار کنند، زیرا در واقع مهارتهای هوش مصنوعی را قرض میگیرند، اما خودشان آن مهارتها را توسعه نمیدهند.
تاپانی رینتا-کاهیلا، پژوهشگر سامانههای اطلاعاتی در دانشگاه کوئینزلند، میگوید فناوریهای دیگری نیز در گذشته باعث منسوخ شدن برخی مهارتها شدهاند. به عنوان مثال، سامانههای ناوبری جیپیاس مهارت جهتیابی افراد را تضعیف کردهاند. اما به گفته او، ابزارهای هوش مصنوعی مولد نخستین فناوریهایی هستند که «تواناییهای شناختی مختلف مرتبط با تفکر و تفسیر را خودکار میکنند؛ تواناییهایی که مدتها منحصراً انسانی تلقی میشدند.» پژوهشهای خود رینتا-کاهیلا نیز این نگرانیها را تقویت میکند. او در سال ۲۰۱۸ مطالعهای روی گروهی از حسابداران منتشر کرد که بیش از یک دهه بهطور مداوم از یک سامانه خودکار حسابداری که مبتنی بر هوش مصنوعی نبود، استفاده کرده بودند. گروه او دریافت که زمانی که این ابزار از دسترس حسابداران خارج شد، آنها انجام چندین وظیفه روزمره کاری را فراموش کرده بودند. او پیشبینی میکند که سامانههای هوش مصنوعی با برعهده گرفتن وظایف پایهای که زمانی توسط افراد تازهوارد انجام میشد، جنبههای مختلف کار را دگرگون خواهند کرد. او میگوید: نسلهای آینده برنامهنویسان ممکن است درک چندان عمیقی از مبانی کدنویسی نداشته باشند، اگر تجربه عملی کافی به دست نیاورند. همین موضوع درباره بسیاری از حرفههای دانشمحور دیگر مانند حسابداری و حقوق نیز صدق میکند.
چگونه از فرسایش مهارتها جلوگیری کنیم؟ به گفته رینتا-کاهیلا، برای جلوگیری از فرسایش مهارتها به دلیل هوش مصنوعی، افراد باید آگاه باشند که چه مقدار از وظایف ذهنی خود را به ابزارهای هوش مصنوعی مولد واگذار میکنند. آنها همچنین باید دقیقاً بدانند که مدلهای هوش مصنوعی مولد چگونه کار میکنند و محدودیتهای آنها چیست. علاوه بر این، نباید بدون پرسش و ارزیابی انتقادی، به خروجیهای هوش مصنوعی اعتماد کنند. او در پایان میگوید: افراد باید میان اتکا به هوش مصنوعی مولد و حفظ هوشیاری و دقت ذهنی خود تعادل برقرار کنند.
