روزنامه شماره ۶۵۹۳ صنعت، معدن و تجارت در گزارشی به بررسی اثرات توافق اخیر میان ایران و آمریکا بر صنعت و سرمایهگذاری پرداخته است. اقتصاددانان و فعالان تولیدی بر این باورند که اثربخشی این توافق به ثبات و پیشبینیپذیری اقتصاد وابسته است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، تفاهم میان ایران و آمریکا میتواند به توسعه صنعتی و افزایش سرمایهگذاری در بنگاهها منجر شود؛ اما تجربه برجام نشان میدهد که اثرات آن با تأخیر در بخش تولید نمایان میشود. اقتصاددانان بر این نکته تأکید دارند که دامنه رفع محدودیتها میتواند تأثیر توافق را تعیین کند. همچنین، صنعتگران ثبات سیاستی را شرط اصلی فعالسازی ظرفیت تولید میدانند.
فاطمه صالحی در این زمینه اظهار داشت که هرچند تفاهم میان ایران و آمریکا امضا شده، اما تأثیر آن بر سرمایهگذاری صنعتی فوری نخواهد بود. تجربه برجام در سال ۱۳۹۴ نشان داد که بین امضای توافق و تغییر محسوس در شاخصهای سرمایهگذاری حدود سه سال فاصله وجود دارد؛ فاصلهای که در شرایط کنونی ممکن است حتی طولانیتر شود. این احتیاط به دلیل مجموعهای از عوامل ساختاری است؛ از فرسودگی زیرساختهای صنعتی در سالهای تحریم تا تجربه خروج آمریکا از برجام که ریسکگریزی سرمایهگذاران خارجی را افزایش داده است.
علاوه بر این، رقابت منطقهای برای جذب سرمایه نیز شدت یافته و کشورهایی مانند ترکیه، امارات و عربستان شرایط بهتری را ارائه میدهند. با این حال، بخش خصوصی بر وجود ظرفیتهای بلااستفاده در اقتصاد ایران تأکید دارد که در صورت کاهش محدودیتهای خارجی میتوانند به سرعت فعال شوند. اما تداوم این روند به اصلاحات داخلی وابسته است. کارشناسان بر این باورند که بدون بهبود محیط کسبوکار، ثبات سیاستگذاری و کاهش نااطمینانیها، توافق تنها نقش یک محرک موقت را خواهد داشت.
فرشاد فاطمی، اقتصاددان، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری به تجربه برجام و تأثیر آن بر روند سرمایهگذاری در بخش صنعت اشاره کرد و گفت: در حال حاضر هنوز نمیتوان تصویر دقیقی از آثار اقتصادی توافق اخیر ارائه داد، زیرا خروجی نهایی این توافق و جزئیات اجرایی آن مشخص نشده است. او افزود که فعالان صنعتی و اقتصادی به سه عامل توجه دارند؛ نخست دامنه و کیفیت رفع تحریمها، بهویژه تحریمهای مرتبط با بخشهای تولیدی، دوم نحوه آزادسازی منابع ارزی و میزان ورود این منابع به چرخه اقتصاد و سرمایهگذاری و سوم تأثیر این تحولات بر بهبود فضای کسبوکار و افزایش امنیت سرمایهگذاری.
فاطمی با اشاره به تجربه سالهای پس از برجام گفت که در آن دوره نیز اثر توافق بر سرمایهگذاری صنعتی فوری نبود و چند سال زمان برد تا نشانههای آن در آمارهای تشکیل سرمایه ثابت نمایان شود. او تصریح کرد که شرایط امروز اقتصاد ایران با سال ۱۳۹۴ تفاوتهای مهمی دارد و ناترازیهای بودجهای دولت نسبت به آن دوره تشدید شده است.
جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری به بررسی چشمانداز سرمایهگذاری صنعتی ایران در صورت دستیابی به توافقی مشابه برجام پرداخت. او بیان کرد که تجربه توافق هستهای سال ۱۳۹۴ نشان داد که بهبود روابط خارجی میتواند فضای اقتصادی را بهطور موقت متحول کند، اما این تحول زمانی پایدار خواهد بود که با ثبات سیاسی و اصلاحات داخلی همراه شود.
خیرخواهان همچنین به شرایط کنونی کشور اشاره کرد و گفت که اگر امروز توافق جدیدی حاصل شود، اقتصاد ایران با چالشهایی روبهرو است که حتی از دوران پسابرجام نیز پیچیدهتر به نظر میرسند. او افزود که تجربه خروج آمریکا از برجام موجب افزایش بیاعتمادی سرمایهگذاران خارجی شده و بسیاری از شرکتها پیش از هر تصمیمی این پرسش را مطرح میکنند که آیا توافق جدید از پایداری کافی برخوردار خواهد بود یا خیر.
آریا صادقنیت حقیقی، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری به نقش بخش خصوصی در حفظ پایداری اقتصاد کشور طی سالهای اخیر اشاره کرد و گفت که فعالان اقتصادی تلاش کردهاند جریان تولید و تأمین کالاهای مورد نیاز کشور متوقف نشود. او افزود که تداوم فعالیت واحدهای تولیدی و صنعتی در چنین شرایطی موجب حفظ زنجیره تأمین کالاها شده است.
علیرضا کلاهی صمدی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری بازار را گلوگاه اصلی صنعت کشور دانست و گفت که بحران امروز صنعت ایران بیشتر در بخش خصوصی و صنایع پاییندستی است. او تأکید کرد که دولت میتواند با تحریک تقاضا و اصلاح سیاستهای حمایتی به احیای بازار کمک کند.
