مدیرکل دفتر نظارت بر طرحهای توسعه و عمران از آغاز بررسی سند بلندمرتبهسازی تهران خبر داد و تأکید کرد که هدف اصلی این اقدام افزایش جمعیتپذیری شهر نیست، بلکه تغییر الگوی ساختوساز است.
محمد سرلک، مدیرکل دفتر نظارت بر طرحهای توسعه و عمران، در تشریح ضوابط عام بلندمرتبهسازی، وضعیت اخیر تهیه و اجرای طرحهای بلندمرتبهسازی در شهرهای مختلف کشور را بررسی کرد و هدف از این ضوابط را ساماندهی ساختوسازهای بلندمرتبه و جلوگیری از تصمیمگیریهای موردی و سلیقهای عنوان کرد.
وی با اشاره به تصویب ضوابط عام بلندمرتبهسازی در شورایعالی شهرسازی و معماری در سال ۱۳۹۷، اظهار داشت: پیش از تصویب این ضوابط، در برخی طرحهای جامع شهری مقرراتی برای بلندمرتبهسازی وجود داشت، اما عمدتاً تصمیمگیریها به صورت موردی و از طریق کمیسیون ماده ۵ انجام میشد. در شهرهایی مانند تهران، مشهد و تبریز نیز مجوزهای بلندمرتبهسازی بدون معیارهای یکسان و مشخص صادر میشد.
سرلک ادامه داد: پس از تصویب ضوابط عام بلندمرتبهسازی، مقرر شد که هر شهری که قصد توسعه بلندمرتبه را دارد، ابتدا ضرورت آن به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری برسد و سپس طرحی برای تعیین محورها و پهنههای مجاز بلندمرتبهسازی تهیه و تصویب شود. بر این اساس، ساخت ساختمانهای بلندمرتبه تنها در پهنهها و محورهای مصوب امکانپذیر خواهد بود و امکان ساخت بلندمرتبه در هر نقطه از شهر وجود ندارد.
این مقام مسئول افزود: شهرهای دارای بیش از ۲۰۰ هزار نفر جمعیت، مراکز استانها و همچنین شهرهای استانهای شمالی مشمول این ضوابط هستند و میتوانند مطالعات مربوط به بلندمرتبهسازی را تهیه کنند. در این مطالعات، با بررسی مجموعهای از عوامل سلبی و ایجابی، پهنههای مناسب برای توسعه بلندمرتبه تعیین میشود.
سرلک در تشریح محدودیتهای تعیینشده برای بلندمرتبهسازی گفت: حریم گسلها، حریم رودخانهها، اماکن تاریخی، مراکز امنیتی و نظامی، مناطق دارای خطر فرونشست یا رانش زمین و همچنین حریمهای هوایی از جمله محدودههایی هستند که بلندمرتبهسازی در آنها ممنوع است.
وی ادامه داد: در مقابل، دسترسی مناسب به شبکه حملونقل عمومی، نزدیکی به شبکه شریانی شهر و برخورداری از فضای سبز مناسب از مهمترین شاخصهای ایجابی در انتخاب پهنههای بلندمرتبهسازی محسوب میشوند. همچنین حفظ مناظر طبیعی، تاریخی و محیطزیستی شهرها یکی از محورهای اصلی این ضوابط است.
سرلک همچنین درباره وضعیت اجرای این ضوابط در شهرهای مختلف کشور توضیح داد: از زمان تصویب این مقررات، مقرر شد که شهرهایی که در حال تهیه طرح جامع هستند، مطالعات بلندمرتبهسازی را نیز همزمان در قالب همان طرح انجام دهند. به همین دلیل، در برخی شهرها مانند همدان، پهنههای بلندمرتبه در قالب طرح جامع پیشبینی شده است.
وی افزود: در شهر ارومیه نیز که طرح جامع آن در مراحل نهایی تصویب قرار دارد، موضوع بلندمرتبهسازی و تعیین پهنههای مربوطه مورد توجه قرار گرفته است. همچنین طرح بلندمرتبهسازی ناحیه جنوبغربی مشهد در شورایعالی شهرسازی و معماری به تصویب رسیده است.
مدیرکل دفتر نظارت بر طرحهای توسعه و عمران در خصوص استانهای شمالی کشور گفت: برای استان مازندران یک طرح یکپارچه استانی در دست تهیه است. مطالعات اولیه این طرح در مازندران در مراحل پایانی قرار دارد و پیشبینی میشود طی یک تا دو ماه آینده نتایج اولیه آن ارائه شود.
وی همچنین از انعقاد قرارداد تهیه طرح مشابه در استان گیلان خبر داد و گفت: در این استان، مطالعات مربوط به شهرهای رشت و بندرانزلی انجام شده و پس از تصویب در استان، به کمیته فنی شورای عالی ارجاع شده است.
سرلک همچنین از تصویب طرحهای بلندمرتبهسازی در شهرهای بندرعباس، سمنان و سرخ رود خبر داد و در خصوص تهران گفت: پیشتر مطالعاتی برای بلندمرتبهسازی تهران انجام و تصویب شده بود، اما شهرداری تهران آن مطالعات را نپذیرفت و خواستار تهیه طرح جدید شد. در حال حاضر طرح جدید در کمیتههای فنی شورای عالی در حال بررسی است.
این مقام مسئول تأکید کرد که هنوز هیچ سند نهایی برای بلندمرتبهسازی تهران تصویب نشده و طرح موجود نیازمند اصلاحاتی است که باید از سوی مشاور انجام شود. وی درباره ظرفیت جمعیتپذیری تهران در طرح بلندمرتبهسازی اظهار کرد: هدف اصلی افزایش جمعیتپذیری شهر نیست، بلکه تغییر الگوی ساختوساز است.
سرلک افزود: شهرداری تهران و مشاور طرح معتقدند که اجرای طرح پیشنهادی موجب افزایش جمعیتپذیری شهر نخواهد شد، اما این موضوع هنوز برای کمیته فنی به طور کامل اثبات نشده و بررسیهای کارشناسی ادامه دارد.
وی همچنین درباره شهر گرگان گفت: طرح بلندمرتبهسازی این شهر یک بار در شورای عالی مطرح شده و کلیات آن مورد تأیید قرار گرفته است، اما مقرر شده برخی محورها و پهنهها مورد بازنگری قرار گیرند.
این مقام مسئول در پاسخ به انتقادهایی مبنی بر عدم تناسب برخی پروژههای بلندمرتبه با ظرفیت زیرساختی شهرها اظهار کرد: یکی از مهمترین موضوعاتی که در ضوابط عام بلندمرتبهسازی مورد توجه قرار گرفته، تأمین زیرساختهاست. در این زمینه، دریافت نظر شرکتهای خدماترسان از جمله شرکت آب و فاضلاب، برق و گاز از الزامات فرآیند تصویب پهنههای بلندمرتبه است.
سرلک گفت: همچنین ظرفیت شبکه معابر و دسترسیهای شهری نیز از شاخصهای اصلی در شناسایی پهنههای بلندمرتبه به شمار میرود و در صورت نبود ظرفیت کافی، آن پهنه از فرآیند انتخاب حذف میشود. وی با تأکید بر ضرورت شفافسازی در حوزه بلندمرتبهسازی، گفت: تهیه اسناد بلندمرتبهسازی برای شهرها سبب میشود شهروندان، سرمایهگذاران و مدیران شهری از قبل بدانند که کدام مناطق امکان توسعه بلندمرتبه دارند و با چه ضوابطی میتوان در آنها ساختوساز کرد.
این موضوع ضمن کاهش تصمیمگیریهای سلیقهای، از ایجاد رانت جلوگیری کرده و امکان برنامهریزی شفاف و مبتنی بر مطالعات کارشناسی را فراهم میکند. سرلک خاطرنشان کرد: بلندمرتبهسازی نه پدیدهای کاملاً مثبت و نه کاملاً منفی است و ضرورت آن باید متناسب با شرایط هر شهر، ویژگیهای اجتماعی و فرهنگی، محدودیتهای توسعه افقی و نیازهای واقعی آن شهر مورد ارزیابی قرار گیرد.
به همین دلیل، رویکرد وزارت راه و شهرسازی حرکت به سمت بلندمرتبهسازی مطالعهشده، هدفمند و مبتنی بر اسناد مصوب است و نه صدور مجوزهای موردی برای تکپلاکها.
