خانه سایت خوان زیدآبادی: ایران و آمریکا در حال حاضر چارهای جز تثبیت آتشبس از طریق توافق ندارند و این موضوع ارتباط چندانی با سطح اعتماد و بیاعتمادی میان آنها ندارد.
احمد زیدآبادی، فعال سیاسی و تحلیلگر مسائل بینالملل، در این باره اظهار داشت: هیچ کشوری در جهان به دیگری “اعتماد” کامل ندارد. اعتماد میان کشورها معمولاً از بیاعتمادی آغاز میشود و در بهترین حالت به اعتماد نسبی و شکننده میانجامد. حتی رهبران دولتهای متحد نیز نسبت به نیات یکدیگر چندان مطمئن نیستند و از یکدیگر نگرانند. در سالهای اخیر، دوستی و اتحاد میان ترامپ و نتانیاهو مثالزدنی بوده است، اما آیا این دو واقعاً به یکدیگر اعتماد دارند و از سیاستهای یکدیگر نگران نیستند؟ واضح است که حتی این دو نیز به یکدیگر ظنین هستند و از اینکه یکی از آنها اقداماتی انجام دهد که مغایر با منافع یا خواسته دیگری باشد، بیم دارند.
ریشه این موضوع به عدم انطباق کامل منافع دو کشور مستقل برمیگردد. تا زمانی که اصل تعقیب منافع ملی محور سیاست خارجی کشورها باشد، سخن از اعتماد کامل میان دو رهبر حتی متحد نیز از جنس افسانه است. با این حال، دولتها معمولاً بر اساس قراردادهای مکتوب یا نانوشته به نحوی همکاری میکنند و اگر این همکاری وجود نداشته باشد، نظام بینالملل به سرعت فرو میپاشد!
اما چه چیزی سبب توافق میان کشورها با وجود عدم اعتماد کامل میشود؟ پاسخ روشن است: اشتراک منافع در یک یا چند مورد مشخص یا ضرورت دفع خطر و آسیبی که به هر دو طرف آسیب میزند. اگر یکی از این دو حالت در روابط میان دو کشور وجود نداشته باشد، توافق اصولاً بیمعنا خواهد بود، اما اگر به وجود آید، توافق به یک ضرورت عقلانی تبدیل میشود و موضوع اعتماد و بیاعتمادی متقابل به یک موضوع احتیاطی و عمدتاً ذهنی تبدیل میشود.
آنچه در حال حاضر توافق میان ایران و آمریکا را به ضرورتی عقلانی تبدیل کرده، در درجه اول نیاز هر دو کشور به جلوگیری از وقوع جنگ است. واضح است که ادامه و گسترش جنگ به هر دو طرف آسیبهای غیرقابل تحملی خواهد زد. اگر غیر از این بود، هیچ دلیلی برای پذیرش آتشبس از سوی هر یک از آنها وجود نداشت. بنابراین، دو کشور در حال حاضر چارهای جز تثبیت آتشبس از طریق توافق با یکدیگر ندارند و این موضوع ارتباط چندانی با سطح اعتماد و بیاعتمادی میان آنها ندارد!
تا زمانی که جنگ گسترده به هر دو طرف آسیب برساند، میتوان به طور نسبی مطمئن بود که هر دو به توافق آتشبس احترام خواهند گذاشت و اگر از طریق توافق اولیه، منافع مشترکی نیز در برخی زمینهها تعریف و شناسایی شود، آنگاه گسترش و تحکیم توافق و توافقات بیشتر نیز ضرورت خود را تحمیل خواهد کرد. در هر صورت، نظام جهانی با این قاعده عمل میکند و کشورها برای بقای خود ناگزیر به تطبیق با آن هستند.
بخش سایتخوان، صرفاً بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
