به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، از دیرباز گفته شده است که داغ فرزند هرگز سرد نمیشود، اما شاید باید به قول توران خانم میرهادی، غمهای بزرگ را به کارهای بزرگ تبدیل کرد. با مشاهده نتایج مثبت این کارهای بزرگ، شاید کمی از درد فقدان عزیزان کاسته شود و دعای خیر بهرهمندان، آرامش روح و آمرزش گناهان آن پرنده پرکشیده را به ارمغان آورد.
این مقدمه را نوشتم تا شما را به دیماه سال ۱۲۹۴ ببرم، در اوایل جنگ جهانی اول. فیروز بهرام بیکاجی، جوان ۲۰ سالهای که در انگلستان تحصیل میکرد، هنگام بازگشت به هندوستان برای دیدار از سرزمین مادریاش، کشتیاش در دریای مدیترانه به دلیل اصابت یک اژدر از یک زیردریایی آلمانی غرق شد و فیروز جوانمرگ گردید. فیروز خان، پسر بهرام جی بیکاجی، از زرتشتیان ثروتمند و شناختهشده هندوستان بود.
بهرام جی، سالها بعد از مرگ فرزندش، تصمیم به ساخت دبیرستانی مناسب برای زرتشتیان تهران گرفت و از آنجا که در آن زمان دبیرستانهای دخترانه زیادی در تهران وجود نداشت، نیتش را بر ساخت دبیرستانی دخترانه قرار داد. باید اضافه کرد که اولین دبیرستان دخترانه ایران با نام «ناموس» تأسیس شد که طوبی خانم آزموده بانی آن بود. اما با توجه به اینکه او در هندوستان زندگی میکرد، نیت خود را با ارباب کیخسرو شاهرخ، نماینده زرتشتیان در مجلس شورای ملی، در میان گذاشت. ارباب کیخسرو که سابقه نظارت بر ساخت کتابخانه مجلس را داشت و در امور خیر فعالیت میکرد، درخواست همکیش خود را پذیرفت و مدرسه را در کمتر از یک سال به بهرهبرداری رساند. همچنین اردشیر کیامنش، از زرتشتیان نیکوکار، نقش مهمی در ساخت مدرسه و انجام پروژه داشت.
شایان ذکر است که این مدرسه از همان ابتدا دانشآموزان غیر زرتشتی نیز داشت و در تقاطع خیابانهای میرزا کوچک خان (استالین سابق) و جمهوری اسلامی واقع شده است. معمار بنا، جعفر خان معمار باشی اهل کاشان، این بنا را در مدت زمان کوتاهی به اتمام رساند که زیبایی آن عابران را به ایستادن و لذت بردن از آن دعوت میکند. خصوصیات معماری بنا، فرم بناهای دوره هخامنشی را در نمای بیرونی ساختمان به وضوح نشان میدهد که با معماری اروپایی سبک نئوکلاسیک نیز ترکیب شده است. گچبریها و طاقیهای طرح دوره هخامنشی در کنار سادگی و نظم معماری نئوکلاسیک که حفظ تقارن در آن اهمیت دارد، از ویژگیهای بارز معماری ساختمان مدرسه فیروز بهرام است.
نمای خارجی ساختمان از جنس آجر است و به پیروی از قانون تقارنی که در بدنه ساختمان وجود دارد، بهطور کامل متقارن ساخته شده است. الگوی پنجرههای قابشده در تمام نمای دبیرستان فیروز بهرام بهطور مکرر تکرار شدهاند. قوسهای بهکار رفته در پنجرههای ساختمان یادآور معماری زیبای قاجاری است. علاوه بر آجر، مصالح دیگری مانند کاشی، سنگ و گچ نیز در طراحیهای داخلی و خارجی دبیرستان استفاده شده است. در قسمت ورودی ساختمان، راهرویی وجود دارد که سنگ بنای آن به طول ۱٫۵ متر و عرض یک متر، از جنس مرمر تهیه شده و متون بسیار زیبایی از قول شاهرخ با خط نستعلیق بر روی آن حک گردیده است.
متن حکشده بر روی سنگ به شرح زیر است: اهورا. این دبیرستان که از دهش رادمنش بهرام جی بیکاجی به یادگار فرزند روانشادش فیروز که در آغاز شهریور ۱۲۷۴ خورشیدی برابر ۲۲ اوت ۱۸۹۵ میلادی در بمبئی زاییده شده و در هشتم دیماه ۱۲۹۴ برابر با ۲۹ دسامبر ۱۹۱۵ جهان را بدرود گفته است، به نام دبیرستان فیروز بهرام در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۱۱ خورشیدی بر روی زمین انجمن زرتشتیان پایهگذاری شده و به سرپرستی نیکاندیش اردشیر کیامنش ساخته و به رهنمونی و دستیاری این بنده آغاز و انجام و در دوم دیماه ۱۳۱۱ خورشیدی گشایشیافته برای برخورداری نونهالان و پاس و پایندگی جاویدانی به انجمن زرتشتیان تهران برگزار شد.
تبدیل شدن مدرسه به دبیرستان پسرانه از نکات جالب در مورد دبیرستان فیروز بهرام این است که ۴ سال بعد، یعنی در سال ۱۳۱۵، وقتی به همت راتن بایی بانجی دبیرستان انوشیروان دادگر برای دختران در نزدیکی دبیرستان البرز ساخته شد، فیروز بهرام به دبیرستانی پسرانه تبدیل گردید. تأسیس این مدرسه آنقدر مهم بود که نیرالملک هدایت به عنوان وزیر معارف، دینشاه ایرانی رییس وقت انجمن زرتشتیان بمبئی و نیز رابیندرانات تاگور (شاعر مشهور هند) در آن حضور داشتند. اما محصلان مشهور تاریخ این مدرسه لیست بلندی از شخصیتهای برجسته را تشکیل میدهند که تنها بخشی از آن را در اینجا ذکر میکنم: احمد شاملو، شاعر یگانه شعر معاصر فارسی، پرویز شهریاری، استاد برجسته ریاضی کشور، سروش حبیبی، مترجم برجسته، ایرج افشار، ایرانشناس نازنین، حسین نصر، فیلسوف سرشناس، پرویز ثابتی (رییس اداره سوم ساواک) و دهها نام دیگر.
