شرایط مساعد برای فعالیت پشه آئدس در سواحل مَکُران، بهویژه در شهرستانهای چابهار و کنارک، نگرانیها درباره شیوع تب دنگی را افزایش داده است؛ بهطوری که تا کنون ۷۷۵ مورد ابتلا در چابهار ثبت شده و کارشناسان بر لزوم تشدید اقدامات پیشگیرانه و کنترل محیطی تأکید دارند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، افزایش شرایط مساعد برای گسترش پشه آئدس در برخی مناطق جنوبی کشور، بهویژه در دو شهرستان چابهار و کنارک واقع در سواحل مَکُران در سیستان و بلوچستان، نگرانیها درباره شیوع بیماری تب دنگی را به شدت افزایش داده و در حال حاضر ۷۷۵ مورد ابتلا به تب دنگی در چابهار گزارش شده است.
تب دنگی بهعنوان یکی از بیماریهای ویروسی منتقله از پشه، در سالهای اخیر به یکی از نگرانیهای جدی در حوزه سلامت عمومی در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری تبدیل شده است؛ این بیماری از طریق گزش پشه آلوده “آئدس” به انسان منتقل میشود و در صورت گسترش، میتواند سلامت جوامع را با چالشهای جدی مواجه کند.
این بیماری توسط پشهای از جنس آئدس منتقل میشود که گونههایی مانند Aedes albopictus معروف به “پشه ببر آسیایی” از مهمترین ناقلان آن به شمار میروند. ویژگی بارز این پشه، فعالیت در طول روز و بهویژه در ساعات ابتدایی صبح و هنگام غروب است؛ این موضوع احتمال تماس انسان با آن و در نتیجه خطر انتقال بیماری را افزایش میدهد.
پشه آئدس برای تکثیر به آبهای راکد نیاز دارد، اما برخلاف بسیاری از گونههای پشه، حتی در مقادیر کم آب نیز قادر به تخمگذاری و تکثیر است. ظروف آب، زیرگلدانیها، مخازن بدون درپوش، لاستیکهای مستعمل، قوطیهای زباله و پسماندهای پلاستیکی از مهمترین محلهای رشد و تکثیر این پشه محسوب میشوند.
کارشناسان بهداشت محیط هشدار میدهند که تخمهای این پشه از مقاومت بالایی برخوردار بوده و میتوانند برای مدت طولانی در شرایط خشکی زنده بمانند و با فراهم شدن مجدد رطوبت، چرخه رشد خود را از سر بگیرند؛ این موضوع کنترل و مهار این ناقل بیماری را دشوارتر میکند.
تب دنگی بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان شیوع دارد، اما در سالهای اخیر تحت تأثیر عواملی همچون تغییرات اقلیمی، افزایش دما، رشد شهرنشینی، مدیریت نامناسب پسماندها و افزایش سفرهای بینالمللی، دامنه انتشار آن در حال گسترش است.
در ایران نیز گزارشهایی از استقرار پشه آئدس در برخی مناطق جنوبی کشور منتشر شده است و استانهای ساحلی از جمله سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر به دلیل شرایط آبوهوایی خاص، بیش از سایر مناطق در معرض خطر قرار دارند. شهرستانهایی مانند چابهار بهعنوان نقاط حساس و مستعد استقرار این پشه شناخته میشوند.
بر اساس گزارشهای پزشکی، علائم تب دنگی معمولاً چهار تا ۱۰ روز پس از گزش پشه آلوده ظاهر میشود. این علائم میتواند شامل تب ناگهانی و شدید، سردردهای طاقتفرسا بهویژه در ناحیه پشت چشمها، دردهای شدید عضلانی و مفصلی، تهوع، استفراغ و بروز دانههای پوستی باشد.
در موارد شدیدتر، بیماری میتواند به شکل خطرناکتری بروز کند که با علائمی همچون خونریزی از لثه و بینی، درد شدید شکم، استفراغ مکرر، تنفس سریع، افت پلاکت خون و ضعف شدید عمومی همراه بوده و کارشناسان تأکید میکنند در صورت مشاهده این علائم، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.
در حال حاضر درمان اختصاصی یا داروی ضدویروسی مشخصی برای تب دنگی وجود ندارد و اقدامات درمانی بیشتر حمایتی است. استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان و استفاده از داروهای تببر مانند استامینوفن تحت نظر پزشک از مهمترین توصیههای درمانی محسوب میشود.
در مقابل، مصرف خودسرانه داروهایی مانند آسپرین، ایبوپروفن و ژلوفن به دلیل افزایش خطر خونریزی بهطور جدی منع شده است. پزشکان تأکید دارند که مدیریت صحیح بیماری و مراقبت پزشکی بهموقع، نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت آن دارد.
کارشناسان بهداشت، پیشگیری را مؤثرترین راه مقابله با این بیماری عنوان میکنند و بر مجموعهای از اقدامات فردی و محیطی تأکید دارند.
در سطح محیطی، تخلیه و پاکسازی آبهای راکد، پوشاندن مخازن آب، جمعآوری اصولی زبالهها و جلوگیری از رهاسازی لاستیکهای مستعمل از مهمترین اقدامات پیشگیرانه است.
در سطح فردی نیز استفاده از لباسهای پوشیده و روشن، نصب توری بر در و پنجرهها، بهرهگیری از مواد دافع حشرات و استفاده از پشهبند بهویژه برای گروههای حساس مانند کودکان و سالمندان توصیه میشود.
سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی چابهار روز جمعه در گفت و گو با خبرنگار پایگاه خبری اظهار کرد: شناسایی ۷۷۵ مورد قطعی ابتلا به تب دنگی در حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار از اول امسال تاکنون (۲۱ خرداد)، زنگ هشدار جدی برای تداوم حضور و استقرار پشه مهاجم آئدس در جنوب شرق کشور به صدا درآورد.
دکتر ثناءالله رئیسیزاده افزود: همزمان با افزایش موارد ابتلا، عملیات گسترده مهپاشی، لاروکشی و بهسازی محیط در مناطق شهری و روستایی این شهرستان با هدف مهار کانونهای انتقال بیماری در حال اجراست.
وی با اشاره به تثبیت حضور پشه آئدس در منطقه افزود: مهمترین اقدامات اجرایی شامل مهپاشی مستمر در کانونهای پرخطر، لاروکشی، شناسایی و پایش روزانه زیستگاههای لاروی و ارسال نمونههای مشکوک به آزمایشگاه مرجع انستیتو پاستور ایران است.
سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی چابهار با اشاره به اینکه تب دنگی تاکنون فوتی نداشته، تصریح کرد: مقابله با این ناقل مهاجم نیازمند همکاری فرابخشی است و به همین منظور کمیتههای بهسازی محیط و آموزش عمومی با محوریت فرمانداری و مشارکت دستگاههای اجرایی بهصورت منظم فعال شدهاند. همچنین گشتهای مشترک برای بررسی وضعیت فاضلاب، پسماند و نقاط آلوده شهری و روستایی در دستور کار قرار دارد.
وی آموزش و اطلاعرسانی را یکی از محورهای اصلی کنترل بیماری عنوان کرد و افزود: آموزش چهرهبهچهره در محلات پرخطر، برگزاری کارگاههای تخصصی برای کادر درمان و استفاده از ظرفیتهای اجتماعی و مذهبی برای افزایش آگاهی عمومی در حال اجراست.
رئیسیزاده همچنین از برنامههای آینده این مجموعه خبر داد و گفت: توسعه عملیات مهپاشی، تقویت نظام مراقبت سندرمیک، افزایش تجهیزات کنترلی و گسترش همکاریهای بینبخشی در سطح استانی از اولویتهای مهم ماههای پیشرو است.
وی با تأکید بر نقش مردم در کنترل بیماری خاطرنشان کرد: حذف آبهای راکد، پوشاندن مخازن آب، استفاده از توری پنجرهها و رعایت اصول پیشگیری فردی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش جمعیت پشه آئدس داشته باشد.
سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی چابهار همچنین از شهروندان خواست در صورت مشاهده علائمی مانند تب ناگهانی، سردرد شدید، درد عضلانی و بثورات پوستی، سریعاً به مراکز خدمات بهداشتی مراجعه کنند تا روند تشخیص و درمان در کوتاهترین زمان انجام شود.
مسئول دبیرخانه پشه آئدس دانشکده علوم پزشکی چابهار نیز به خبرنگار پایگاه خبری گفت: روند مقابله با تب دنگی در منطقه ادامه دارد و نظارتهای میدانی و آزمایشگاهی برای کنترل کانونهای آلوده بهصورت روزانه انجام میشود و روند پایش و کنترل بیماری بهصورت مستمر ادامه دارد.
سارا ریاحی افزود: تب دنگی در شرایط فعلی بهعنوان یک تهدید نوظهور سلامت عمومی، نیازمند توجه جدی دستگاههای مسئول و مشارکت مردم در کنترل عوامل محیطی است.
وی ادامه داد: آگاهیبخشی عمومی، مدیریت صحیح پسماندها و پیشگیری از ایجاد زیستگاههای مناسب برای پشه آئدس، مهمترین راهکار برای مهار و جلوگیری از گسترش این بیماری در کشور است.
شهرستان چابهار با سه بخش مرکزی، پلان و پیرسهراب و بیش از ۲۰۰ هزار نفر جمعیت در ۶۴۵ کیلومتری جنوبشرقی زاهدان، مرکز سیستان و بلوچستان واقع شده است.
