ستارهشناسان با بهرهگیری از فضاپیمای پرتو ایکس چاندرا ناسا، موفق به تهیه دقیقترین تصویر از فوران ابرسیاهچاله موجود در مرکز کهکشان مسیه ۸۷ شدهاند. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، این سیاهچاله به دلیل اینکه در سال ۲۰۱۹ به عنوان نخستین سیاهچالهای که توسط بشر تصویربرداری شده است، شناخته میشود، برای بسیاری آشنا به نظر میرسد. این ابرسیاهچاله که به نام *M87 شناخته میشود، در فاصله حدود ۵۵ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد و به شدت از گاز و غبار اطراف خود تغذیه میکند. در این فرآیند، ماده به قطبهای این ابرسیاهچاله که جرمی معادل ۶.۵ میلیارد برابر خورشید دارد، هدایت میشود. این ماده با سرعتی نزدیک به سرعت نور به صورت فوارههای قدرتمندی که هزاران سال نوری را در بر میگیرد، به بیرون پرتاب میشود.
فوارههای *M87 پیش از این در طول موجهای مختلف نور، از جمله نور مرئی و فروسرخ، تصویربرداری شدهاند، اما این تصویر جدید، دقیقترین نگاه ما به این فوارهها در طیف پرتو ایکس است. پرتو ایکس، جریان پیچیدهای از مواد را از میان فوارهها نمایان ساخت که پویاتر از آن چیزی بود که قبلاً مشاهده شده بود. کامیل پویتراس، دانشجوی دکترا در دانشکده علوم و مهندسی دانشگاه لاوال و سرپرست این مطالعه، در بیانیهای اظهار داشت: «ما قبلاً میتوانستیم تغییراتی را در فواره ببینیم، اما هرگز با این سطح از جزئیات در پرتو ایکس ندیده بودیم. ساختارهایی که قبلاً به صورت ترکیبی به نظر میرسیدند، اکنون قابل تشخیص هستند و به ما این امکان را میدهند که تکامل فواره را در طول بیش از یک دهه مشاهدات بهتر دنبال کنیم.»
به نظر میرسید برخی از ساختارهای موجود در فوارهها با سرعتی پنج برابر سریعتر از سرعت نور حرکت میکنند. البته این امر امکانپذیر نیست؛ زیرا طبق نظریه نسبیت خاص آلبرت اینشتین، هیچ جسمی با جرم نمیتواند با سرعت نور یا سریعتر از آن حرکت کند. این حرکت به اصطلاح فرانوری، کشفی جهانی نیست، بلکه یک خطای دید است که زمانی رخ میدهد که ماده با سرعت نزدیک به نور به طور مستقیم به سمت زمین حرکت میکند.
مشاهدات «چاندرا» از فواره *M87 گامی بزرگ در درک فیزیک این جریانهای خروجی و چگونگی شتابگیری ذرات تشکیلدهنده آنها تا چنین سرعتهای بالا و انرژیهای عظیم است. علاوه بر این، از آنجا که این فوارهها نحوه بازگرداندن انرژی توسط سیاهچالههای ابرپرجرم به محیط اطراف خود را نشان میدهند، این مشاهدات همچنین میتوانند به ایجاد تصویری بهتر از چگونگی تأثیر این غولهای کیهانی بر تکامل کهکشانهای میزبانشان کمک کنند.
گریت شلنبرگر، عضو تیم تحقیقاتی و اخترفیزیکدان مرکز اخترفیزیک هاروارد و اسمیتسونیان، در این بیانیه گفت: «این نتایج نشان میدهد که چاندرا چقدر برای ردیابی تکامل پدیدههای شدید در مقیاسهای زمانی طولانی قدرتمند است. آنها به ما کمک میکنند تا بهتر درک کنیم که چگونه انرژی آزاد شده در نزدیکی یک سیاهچاله ابرپرجرم از طریق فواره آن حمل شده و به کهکشان اطراف منتقل میشود.» تحقیقات این تیم در دویست و چهل و هشتمین نشست انجمن نجوم آمریکا ارائه شد.
