به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، استان لرستان با وجود برخورداری از منابع آبی ارزشمند، نیازمند رویکردی علمی و آیندهنگر در مدیریت آب است. با آغاز فصل گرما و افزایش تدریجی دما، مصرف آب در بخشهای خانگی، کشاورزی و خدماتی افزایش مییابد. این موضوع در لرستان که هر ساله با تنشهای آبی در برخی شهرها و روستاها مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا میکند. هرچند لرستان به دلیل وجود رودخانههای پرآب، چشمههای متعدد و بارشهای نسبتاً مناسب، در زمره استانهای دارای منابع آبی قرار دارد، اما بخش قابل توجهی از این ظرفیت به دلیل ضعف زیرساختها و مدیریت نامناسب، به بهرهوری مطلوب نمیرسد.
کارشناسان حوزه آب بر این باورند که مشکل اصلی لرستان کمبود مطلق منابع آبی نیست، بلکه نحوه مدیریت و بهرهبرداری از این منابع است. در شرایطی که برخی مناطق استان در تابستان با افت فشار یا قطعی آب مواجه میشوند، حجم زیادی از آبهای سطحی و سیلابها بدون استفاده مؤثر از استان خارج میشوند.
استان لرستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و اقلیمی خود، یکی از منابع اصلی تولید آب در غرب کشور محسوب میشود. رودخانههای مهمی چون کشکان، سیمره، سزار و مادیانرود از این استان عبور میکنند و صدها چشمه دائمی و فصلی در نقاط مختلف آن جریان دارند. این ظرفیت طبیعی میتواند به عنوان پشتوانهای ارزشمند برای توسعه کشاورزی، صنعت، گردشگری و تأمین آب شرب عمل کند. بر اساس گزارشهای منابع استانی، بیش از ۳۳ رودخانه دائمی در استان لرستان وجود دارد. مهمترین رودخانههای استان شامل کشکان، سیمره، سزار، مادیانرود، خرمرود و ماربره هستند. بیشتر این رودخانهها در دو حوضه آبریز بزرگ دز و کرخه قرار دارند که حدود ۹۶ درصد مساحت استان را پوشش میدهند.
همچنین، بیش از ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ چشمه شناساییشده در استان وجود دارد که بسیاری از آنها دائمی هستند و بخش مهمی از آب شرب و کشاورزی استان را تأمین میکنند. در سالهای اخیر، به دلیل خشکسالی و کاهش بارندگی، دبی بسیاری از رودخانهها و چشمههای لرستان کاهش یافته است. در برخی دورههای خشکسالی، تا ۸۰ درصد چشمهها و رودخانههای فصلی دچار افت شدید یا خشکیدگی شدهاند. تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگیهای مؤثر و افزایش دما نیز منابع آبی استان را تحت تأثیر قرار داده است. کاهش آبدهی برخی چشمهها و افت سطح آبهای زیرزمینی، زنگ خطری برای آینده منابع آبی لرستان به شمار میرود.
یکی از مشکلات اساسی حوزه آب در لرستان، هدررفت قابل توجه آب در شبکههای انتقال و توزیع است. بسیاری از خطوط انتقال آب در برخی شهرها و روستاها قدمتی چند ده ساله دارند و فرسودگی آنها موجب نشت آب و کاهش راندمان شبکه شده است. فرج قاسمی، مدیر آب و فاضلاب خرمآباد، در گفتگو با خبرنگار ما، نیاز آبی شهر خرمآباد را ۲۳۰۰ لیتر در ثانیه عنوان کرد و افزود: با تلاش کارکنان آبفای استان، موفق به تأمین آب شرب مردم شدهایم، اما شبکه کنونی به شدت فرسوده و نیازمند اصلاح و نوسازی است. وی همچنین به فرسودگی ۴۰ درصدی شبکه انتقال آب خرمآباد اشاره کرد و تصریح کرد که این میزان فرسودگی منجر به هدررفت حجم بالایی از آب میشود.
مدیر شرکت آب منطقهای لرستان در گفتوگو با خبرنگار ما به افت شدید سطح منابع آب زیرزمینی در برخی مناطق استان اشاره کرد و گفت: «متأسفانه شاهد افت ۲۳ متری سطح آبهای زیرزمینی در برخی از شهرهای لرستان هستیم.» وی افزود: شهرهای ازنا، کوهدشت و الیگودرز نیز با افت قابل توجه منابع آب زیرزمینی مواجه هستند که این وضعیت، زنگ خطری جدی برای تأمین آب پایدار در این مناطق محسوب میشود. مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان همچنین از شناسایی ۱۳۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در استان خبر داد و اظهار داشت: این آمار تنها بخشی از چاههای غیرمجاز شناسایی شده است و تعداد واقعی آنها احتمالاً بیشتر است. برداشت بیرویه از منابع آبی و حفر چاههای غیرمجاز، ضربه جبرانناپذیری به ذخایر آبی استان وارد میکند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب لرستان در ادامه گفت: در استان ۶۵ درصد از شهرها شامل شبکه توزیع آنها تحت مدیریت هوشمند قرار دارند. مهندس نوریزدان بر لزوم اتخاذ سیاستگذاریهای سنجیده در این حوزه تأکید کرد و افزود: خوشبختانه در طول سال گذشته، شاهد پیشرفت قابل توجهی در این زمینه بودهایم؛ به طوری که از ۱۸ درصد ابتدای سال، اکنون به ۶۵ درصد از شهرهای استان رسیدهایم که شبکه توزیع آنها تحت مدیریت هوشمند قرار دارد.
بخش کشاورزی بیش از هر حوزه دیگری به منابع آبی وابسته است و بیشترین سهم مصرف آب را به خود اختصاص میدهد. در لرستان نیز هزاران هکتار زمین کشاورزی به منابع آبی استان وابسته هستند، اما هنوز در بسیاری از مناطق، روشهای سنتی آبیاری مورد استفاده قرار میگیرد که راندمان پایینی دارند. دکتر محمدرضا رحمتی، معاون برنامهریزی سازمان امور آب لرستان، در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: «بیش از ۹۰ درصد آب شیرین استان در بخش کشاورزی استفاده میشود و تغییر اقلیم و مصرف بیرویه باعث کاهش منابع آبی شده است.»
متخصصان حوزه آب بر این باورند که احداث سدهای اصولی و تکمیل پروژههای نیمهتمام میتواند نقش مهمی در ذخیرهسازی آبهای سطحی داشته باشد. رحمتی همچنین به ضرورت افزودن تعداد سطحهای کم عمق برای مهار بارش باران و استفاده در کشاورزی اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر ۱۳ سد در استان وجود دارد که ۶ سد به بهرهبرداری رسیده است.»
بارانی، شهردار خرمآباد، در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: «۲۰ درصد فضای سبز خرمآباد با آب شرب آبیاری میشود و با توجه به خشکسالیهای اخیر قرار بر کاهش این میزان مصرف شدیم.» وی افزود: «بهترین روش برای تأمین آب فضای سبز، استفاده از پساب است.»
بابایی، مدیر روابط عمومی آبفای لرستان، در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد: «آب حاصل از شستوشوی دستها، استحمام و فعالیتهایی مانند استفاده از ماشین لباسشویی که به عنوان آب خاکستری شناخته میشود، میتواند به عنوان منبعی برای آبیاری فضای سبز مورد استفاده قرار گیرد.»
